Passen en meten

Ken je nog het educatieve speelgoed dat bestaat uit een doos waarbij uit elke zijde een bepaalde vorm is uitgesneden? Het kind krijgt vervolgens blokken van verschillende vormen en het is de bedoeling dat deze blokken, met passen en meten, in de doos verdwijnen.

blokkendoos

Stel nu dat er twee kinderen aan het werk gezet worden. Het ene kind probeert systematisch elk blokje door een uitsparing in de doos te krijgen. In het begin kost dat veel tijd, maar al gaande weg houdt het kind minder blokjes en daarmee minder mogelijkheden over.  Na een paar minuten zijn alle blokjes in de doos. Het andere kind kijkt eens goed naar de blokjes aan de ene kant en de doos aan de andere kant. In de doos ontdekt het een zijde die open kan. Met twee handen gooit het de blokjes in de doos en sluit het deksel. Binnen een minuut is het kind klaar met de opdracht.

Welk kind heeft de opdracht goed uitgevoerd?

Misschien ben je geneigd om te denken dat het kind dat daadwerkelijk met passen en meten de blokjes in de doos heeft gekregen, het goed heeft gedaan. Het kind heeft ervaren waarom een vierkant niet door een ronde vorm gedrukt kan worden en heeft inzicht kunnen krijgen in het effect van verschillende groottes. Je kunt je voorstellen dat het kind, na enige ervaring, niet meer alle blokjes per zijde gaat uitproberen maar langzaam maar zeker kan zien en voelen welk blokje past bij welke uitsparing.

De vraag is echter of het kind dat een andere (meer efficiënte) oplossing heeft gevonden het daarom fout heeft gedaan.

Als je passen en meten belangrijker vindt dan het doel; dan kun je inderdaad spreken van een goede en foute methode. Maar blijkbaar is het doel (de blokjes in de doos krijgen) ook te behalen zonder passen en meten.

In het onderwijs is al jaren sprake van een enorme dwang om alles te passen en te meten. De leerling krijgt niet alleen de opdracht om een bepaald doel te behalen; het is ook de bedoeling dat het doel volgens een bepaalde methode wordt behaald. Om bij mijn voorbeeld te blijven;  de leerling moet elk blokje passen en meten. De leerling die het doel kan bereiken door een andere weg te volgen; heeft pech.

Neem het literatuuronderwijs. Het doel is, denk ik, om leerlingen bewust te maken van de diepgang van literaire werken. Het gaat er om dat je je klassiekers kent. De methode die gehanteerd wordt is het samenstellen van een leesdossier. In dit dossier moet de leerling een aantal samenvattingen en recensies opnemen van een aantal boeken. De leraar heeft van te voren een lijst met boeken opgegeven waaruit de leerling moet kiezen en er moet een werk uit de 19e eeuw bijzitten.  De leerling die systematisch de benodigde samenvattingen en recensies verzamelt  en op de voorgeschreven wijze onderbrengt in het zogenaamde leesdossier doet het goed. De leerling die de boeken daadwerkelijk leest en er een eigen mening bij vormt behaalt het doel met glans maar hanteert de verkeerde methode en loopt grote kans op een onvoldoende.

Neem de wijze waarop stages worden beoordeeld. Het doel van een stage is ‘in praktijk brengen wat je op school hebt geleerd’. Het gaat erom dat een leerling in staat is om de opgedane kennis toe te passen in een bedrijf waar alles natuurlijk net weer even anders gaat. De stagiaire die, ook weer heel systematisch, in een stageverslag, volgens de richtlijnen van de school, de leerdoelen beschrijft en de juiste acties aangeeft; kan rekenen op lof. De leerling die veel energie steekt om een waardevolle bijdrage te leveren aan de beroepspraktijk heeft minder tijd om een stageverslag samen te stellen en dat kan hem duur komen te staan. Een onvoldoende voor een stageverslag weegt veel zwaarder dan het al dan niet behalen van het onderliggende doel.

Het is natuurlijk heel lastig om een leerling te beoordelen op het behalen van een doel; zonder dat er vaste richtlijnen zijn omtrent dat doel. Maar in de onderwijspraktijk komt er te vaak op neer dat er alleen getoetst wordt of de richtlijnen zijn gevolgd. Terwijl er meer manieren zijn om een doel te behalen.

En, voeg ik er voorzichtig aan toe, het volgen van de richtlijnen leidt niet altijd automatisch tot het behalen van het doel….

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *